در كتاب دين و انديشه مصر كهن ، داستانها و عبارتهاى گوناگون براى نمودار ساختن آنكه پيش از دو هزار سال قبل از ميلاد ناخشنودى اجتماعى آشكار گشته بود ولى اين ناخشنوديها انقلابى و پرتوان نبود ، به دست مىدهد . در آن هنگام سخن از اينكه مردم نيرنگ‌باز و داوران ستمگرند و توانگران آسايش‌خواه و مال‌اندوزند و به تنگدستان رحم ندارند ، درميان بوده است . براى واحد پرداخت دستمزد و عليه خوراك بد و رفتار ناپسند ، شورشها مىشد و اعتصابها در مىگرفت . . . ولى هيچ راهى براى تغيير وضع اجتماعى پيشنهاد نمىشد . » « 42 » پس‌ازآنكه زورمندان به نيروى كار و ارزش اضافى ناشى از آن پىبردند از كشتن و شكنجه - دادن بندگان دست برداشتند و از آنان براى بيگارى ، سدسازى ، استخراج معادن ، ايجاد صنايع دستى و سفالگرى و پارچه‌بافى استفاده كردند . بنابراين ، اگر جامعهء بشرى را در دنياى كهن مورد مطالعه قرار دهيم ، مىبينيم بزرگترين و ضرورىترين طبقات اجتماعى ، كشاورزان و پيشه‌وران بودند كه كار مىكردند و خراج مىدادند و ساير طبقات يعنى بازرگانان ، خرده‌فروشان ، كاهنان و پيشوايان مذهبى ، افسران و سربازان و ديوانيان و بيش از همه پادشاهان و وابستگان آنها ، از حاصل تلاش آنها بهره‌مند مىشدند . انسان ماقبل تاريخ در ايران ( زندگى در غار ) در سالهاى 1949 و 1951 آقاى « كارلتون س . كون » « 43 » از دانشگاه فيلادلفيا ، چند غار واقع در مازندران را بازديد نمود : غار « علىتپه » و غار « كمربند » ( نزديك بهشهر ) و غار « هوتو » نزديك تريجان و غار « رستم‌قلعه » و غار « كلره » ( نزديك رستم‌قلعه ) و تحقيقاتى دربارهء وضع دوران پيش از تاريخ در اين نواحى به عمل آورد . . . در غار كمربند شش طبقه تشخيص داده شد كه روىهم قرار داشت و مجموع اين 6 طبقه به 28 قشر 20 سانتيمترى تقسيم شد . اين طبقات از نظر تاريخ ميان دورانهاى « مزوليتيك » « 44 » و « نئوليتيك » « 45 » واقع شده بود . ( توضيح آنكه دورهء مزوليتيك بين عصر پالئوليتيك و نئوليتيك به حساب آمده است . ) 1 . طبقهء بالا شامل آثار دوران نئوليتيك ( دوران سنگ جديد ) تا عصر حاضر بود . 2 . طبقهء زيرين شامل سفالهاى دوران نئوليتيك قديم بود . 3 . طبقهء سوم . . . كه در عصر نئوليتيك پيش از سفال قرار دارد . 4 . طبقهء چهارم شامل آثار دوران « پالئوليتيك » « 46 » جديد ، يا دوران مزوليتيك بود ( مثلا چاقوهاى كوچك از سنگ چخماق سياه ، ضمنا استخوانهايى شبيه به استخوانهاى آهوهاى پيش از تاريخ . . . در آن طبقه ديده مىشد . ) 5 . در اين طبقه اشيائى شبيه اشياء طبقهء چهارم پيدا شد ؛ بعلاوه در آن تيغه‌هايى از سنگ چخماق و قطعاتى از استخوان سگ دريايى نيز ديده شد . 6 . طبقهء آخر ، شامل خاك رس و شن و ماسه بود كه در روى قشرهاى آب زيرزمينى قرار داشت . . . آزمايشهايى كه با روش « كاربن » ( 14 ) به عمل آمد ، نشان داد كه طبقات نئوليتيك يا سنگ جديد غار هوتو متعلق به حدود 6 هزار سال پيش از ميلاد است . . . باقيمانده‌هاى

--> ( 42 ) . همان ، ص 283 . ( 43 ) . C . S . Coon ( 44 ) . Mesolitique ( 45 ) . Neolitique . ( 46 ) . Paleolithique